10 Uitdagingen voor een schonere landbouw

De weg naar een duurzame landbouw is bezaaid met talloze hindernissen. Wetgeving, maar ook vaak zijn eigen overtuiging dwingen de landbouwer antwoorden de vinden die ook financieel haalbaar zijn. Jij als consument kan door te kiezen voor lokale en seizoensgebonden producten een belangrijk steun zijn.

Schone energie

1. Schone energie

Energie is schaars en duur. En de landbouw heeft er heel wat van nodig. Denk aan verwarming en verlichting in serres, ventilatie in stallen, kweeklampen, koelinstallaties, ... Dat verplicht de landbouwer om creatief met energie om te springen. Niet alleen om het milieu te sparen maar ook om zijn bedrijf rendabel te houden. Gelukkig zijn er heel wat mogelijkheden om zelf warmte en elektriciteit op te wekken. Sinds 2010 is de Vlaamse landbouwsector zelfs netto-producent van elektriciteit geworden.

Schone oplossingen

Zonnepanelen, voorkoelen van melk, schermdoeken, vergistingsinstallaties, frequentiesturing, energiezuinige verlichting... Meer info op www.enerpedia.be, de energie-encyclopedie.

Kostbaar water

2. Kostbaar water

Zonder water geen landbouw. En hoewel het in Vlaanderen soms met bakken uit de hemel valt, heeft de sector er nog altijd te kort aan. Dat komt door de hoge bevolkingsdichtheid in Vlaanderen maar ook door de eisen die aan het water worden gesteld. Grondwater is bijvoorbeeld uitermate geschikt als drinkwater voor vee, maar is schaars. Regen- en oppervlaktewater is ideaal om de velden te irrigeren of om het bedrijf te reinigen. Zuiver water is dan bv. weer nodig in de serres om ziektes te voorkomen.

Schone oplossingen

Waterbehandeling en –zuivering, morsplaatjes voor pluimvee, hergebruik regenwater of drainagewater, beregeningsautomaten, ...

Kwaliteitsvolle bodem

3. Kwaliteitsvolle bodem

Een goede vruchtbare bodem vol bodemleven is cruciaal voor de oogst. Maar nog al te vaak zorgt erosie, vooral in streken met veel reliëf, er voor dat veel kwaliteitsvolle bodem wegspoelt. Bovendien worden de machines om het land te bewerken steeds zwaarder en groter. Dit drukt de bodem samen, zowel aan de oppervlakte als in de diepte. Een samengedrukte, zuurstofarme grond is natuurlijk geen goede basis om mee te werken. Een ideale bodem is luchtig met een schat aan bodemleven.

Schone oplossingen

Zaaien van groenbedekkers, tractoren met lagedrukbanden, machines met GPS-sturing, spitten in plaats van ploegen, aanvoer van compost of stalmest, ...

Slimme bemesting

4. Slimme bemesting

Zonder bemesting is onze huidige, productieve landbouw niet mogelijk. Te veel bemesten is echter niet efficiënt, want dan spoelt een deel van de meststoffen naar het grond- en oppervlaktewater, met een dalende waterkwaliteit tot gevolg. Intensieve veeteelt in (West-)Vlaanderen zorgt voor een overschot aan mest. Diverse mestactieplannen zorgden wel voor een kentering en ook op de landbouwbedrijven is een belangrijke evolutie gebeurd. De bemesting gebeurt steeds gerichter. Mestoverschotten worden verwerkt of dienen voor energieproductie.

Schone oplossingen

Rijenbemesting, bemestingsadvies op maat, doordacht gebruik, bodemanalyses, mestverwerking, ...

Beschermd gewas

5. Beschermd gewas

Land- en tuinbouwers beschermen hun gewassen tegen ziektes (schimmels en bacteriën), plagen (insecten, wild) en onkruid. Sinds jaar en dag zijn chemische gewasbeschermingsmiddelen een efficiënt instrument in deze strijd. De middelen worden steeds selectiever, de boer steeds oordeelkundiger op vlak van gebruik. Vaak laten land- en tuinbouwers zich ook begeleiden. Verbeteringen op technisch vlak zorgen er voor dat de middelen terecht komen waar ze horen, nl. op het aangetaste gewas.

Schone oplossingen

Spuitrobot, driftreducerende spuitdoppen, rijenbespuiting, ...

Dierenwelzijn

6. Dierenwelzijn

Voor veel landbouwers zijn dieren een bron van inkomsten. Ze hebben er dan ook alle belang bij ze goed te verzorgen. Gelukkige en gezonde dieren produceren veel eieren, vlees of melk en zorgen voor mooie nakomelingen. De laatste jaren besteedden de boeren veel aandacht aan verbeterde stalontwerpen en -inrichting, wat het dierenwelzijn uiteraard alleen maar ten goede komt.

Schone oplossingen

Comfortabele boxen en matrassen, open rundveestallen, ventilatie, speelgoed voor de dieren, ...

Gedeeld landschap

7. Gedeeld landschap

In Vlaanderen wordt de open ruimte alsmaar beperkter. Het platteland is al lang niet meer van de boer alleen. Hij moet de ruimte delen met nieuwe bewoners. Veel mensen zoeken het platteland ook op voor vakantie of een daguitstap met de fiets. Dit creëert al eens spanningen. Bovendien worden landen tuinbouwbedrijven steeds groter en stijgt hun impact op de omgeving.

Schone oplossingen

Streekeigen beplanting, passende materialen, agrarische architectuur, ...

Boer burger dialoog

8. Boer-burger dialoog

Consumenten weten vaak niet meer hoe voedsel op hun bord raakt. De boer is een onbekende schakel in de weg die voeding aflegt. De laatste jaren zien we echter een kentering. Landbouwers zetten hun deuren open, zodat iedereen kennis kan maken met hun bedrijf en producten. Of de bedrijfsleiders nu de passie voor hun stiel meegeven tijdens een opendeur of op het jaarlijks kippenfestijn van de lokale vereniging, dat maakt niet uit. De dialoog tussen boer en burger die zo ontstaat, is veel belangrijker.

Schone oplossingen

Hoevewinkels, landbouweducatie, coöperaties, boerenmarkten, opendeurdagen, zorgboerderij, engagementen in lokale verenigingen, ... Meer info op www.onthaalopdeboerderij.be.

Zuivere lucht

9. Zuivere lucht

De landbouwsector produceert drie belangrijke broeikasgassen: koolzuurgas (CO2), methaan en lachgas. De voorbije twee decennia heeft de sector grote inspanningen gedaan om de uitstoot te verminderen en is daar ook deels in geslaagd. Ook geur en fijn stof zijn twee belangrijke uitdagingen voor de landbouwsector in het dichtbevolkte Vlaanderen. Nieuwe stallen zetten verplicht in op een beperkte uitstoot van ammoniak en fijn stof.

Schone oplossingen

Luchtwassers, volle vloersystemen in rundveestallen, overschakelen naar efficiëntere en/of hernieuwbare brandstoffen, ...

Biodiversiteit

10. Biodiversiteit

Nog niet zo lang geleden vormden onze open ruimte een veilige thuishaven voor tal van (dier)soorten. De dieren van het platteland vonden het voedsel en de beschutting die ze nodig hadden in hagen, heggen, houtkanten, bosranden, poelen, ... Consumentendruk en intensievere activiteiten zorgden er voor dat kleine landschapselementen verdwenen. Het platteland werd eentoniger en het landschap minder gevarieerd. De hedendaagse landbouw zoekt opnieuw het evenwicht tussen landschap, natuur en milieu.

Schone oplossingen

Landschapsbeheer, bijenkasten, natuurbescherming, beheerovereenkomsten, ...